Một số giải pháp nhằm xây dựng và khai thác thương hiệu ẩm thực Nha Trang phục vụ khách du lịch

Trên thế giới, xây dựng văn hóa ẩm thực thành một thương hiệu du lịch quốc gia là việc một số nước thực hiện rất thành công. Ở châu Á, người Hàn Quốc tự hào với món kim chi và vinh danh là một trong năm thực phẩm hàng đầu thế giới; người Nhật Bản chọn sushi để phổ biến ra thế giới về triết lý ẩm thực của họ. Ở châu Âu, người Pháp tự hào với rượu vang Bordeaux, người Ý được ca ngợi với bánh pizza, mì spaghetti. Ở châu Mỹ, người Mỹ nổi danh bởi những món ăn nhanh (fastfood) và xúc xích (hotdog)...

Việt Nam có đầy đủ tiềm năng để phát triển thương hiệu du lịch quốc gia thông qua ẩm thực. Nha Trang cũng là một địa phương giàu có về ẩm thực và mang sắc thái riêng biệt: yến sào tự nhiên có chất lượng tốt nhất Việt Nam, nhiều loài hải sản tươi và bổ, các món bánh và bún cá, chả cá, chả mực; năm 2012 Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam xác lập và công bố nước mắm Nha Trang là 1 trong 10 đặc sản nước chấm và gia vị nổi tiếng Việt Nam. Tuy nhiên, hiện nay khi đến Nha Trang du khách vẫn khó khăn trong việc chọn lựa một món ăn tiêu biểu riêng có của địa phương.

1. Xây dựng chương trình xúc tiến, quảng bá ẩm thực Nha Trang

Để ẩm thực truyền thống trở thành một trong những dịch vụ hàng đầu của Nha Trang, trước tiên cần phải thực hiện các giải pháp về xúc tiến, quảng bá ẩm thực cụ thể:

- Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch, Trung tâm Thông tin Xúc tiến du lịch Khánh Hòa, Phòng VHTT&DL Nha Trang, các làng du lịch sinh thái, làng chài, vùng rau sạch, làng mắm, nhà hàng, khách sạn, cơ sở kinh doanh ẩm thực tại gia đình cùng phối hợp tổ chức hội chợ ẩm thực Khánh Hòa vào dịp tết Tây và tết Nguyên Đán; tham gia các chương trình giới thiệu ẩm thực trong nước (tiêu biểu như: Liên hoan ẩm thực “Món ngon các nước” tổ chức hàng năm tại thành phố Hồ Chí Minh) và quốc tế.

- Ngành du lịch Nha Trang nên cộng tác chặt chẽ với các tạp chí du lịch có lượng bạn đọc lớn trên thế giới như: Travel Trade, Newsweek, Tourist Asia, CNN Travel... qua việc gởi bài giới thiệu các điểm du lịch và món ngon Nha Trang. Lập chuyên mục “Ẩm thực Nha Trang” trong Tạp chí Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa; trên Báo điện tử Khánh Hòa đã có mục “Ăn gì” nhưng nội dung chủ yếu giới thiệu các sự kiện ẩm thực của nhà hàng, khách sạn, resort trên địa bàn tỉnh, cần biên soạn và giới thiệu nhiều hơn về ẩm thực truyền thống Nha Trang - Khánh Hòa.

- Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch, Trung tâm Thông tin Xúc tiến du lịch Khánh Hòa phối hợp với các đơn vị sản xuất phim truyền hình, phim tài liệu để làm phim về ẩm thực Nha Trang - Khánh Hòa và phát sóng trên kênh truyền hình trong nước, chuyên mục về du lịch, chuyên mục về ẩm thực.

- Thành lập phòng trưng bày chuyên về ẩm thực địa phương trong Bảo tàng Khánh Hòa: sưu tầm các tư liệu ẩm thực Khánh Hòa, hiện vật về dụng cụ chế biến, dụng cụ ăn uống các món truyền thống; kết hợp một khu vực thực hiện chế biến cho du khách xem và thưởng thức trong khuôn viên bảo tàng.

- Xây dựng một nhà hàng thuần Việt hoặc quy hoạch khu chợ ẩm thực đêm thuần Việt trên đường Trần Phú, với các tiêu chí: Thực đơn món ăn Việt truyền thống, món ăn Nha Trang; dụng cụ ăn, bàn ghế, tranh ảnh treo tường, nhân viên phục vụ mang phong cách Việt; đầu bếp là nghệ nhân ẩm thực địa phương; có chương trình biểu diễn hòa tấu nhạc cụ truyền thống.

- Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch, Phòng VHTT Nha Trang cần xây dựng chính sách khuyến khích các doanh nghiệp lữ hành thiết kế chương trình du lịch tham quan làng nghề ẩm thực, khảo sát và xây dựng tour “Khám phá món ngon xứ Trầm”, tuyến du lịch tham quan vùng trồng nguyên liệu, chợ quê và đến gia đình nghệ nhân học cách làm món ăn. Hỗ trợ về kinh phí và nghệ nhân ẩm thực cho các chương trình giới thiệu ẩm thực Việt tại các khách sạn và resort 5 sao. Đối với các chương trình như: city tour, tour đồng quê nên đưa các món truyền thống của Nha Trang vào thực đơn một bữa chính hoặc trong thực đơn bữa sáng là món ăn Nha Trang.

- Tổ chức cuộc thi tìm hiểu ẩm thực Nha Trang cho thanh niên địa phương, sinh viên các trường đào tạo du lịch trong tỉnh và du khách; cuộc thi “Nồi bếp vàng” hàng năm và có trao giải thưởng cùng kỷ niệm chương cho các đầu bếp và nghệ nhân ẩm thực; qua đó khích lệ khả năng sáng tạo món ăn, giao lưu học hỏi kỹ thuật chế biến làm phong phú nền ẩm thực Nha Trang.

- Cơ sở kinh doanh ẩm thực truyền thống phải xây dựng các kênh phân phối sản phẩm tiếp cận doanh nghiệp lữ hành và khách du lịch. Nghiên cứu mô hình kênh phân phối sản phẩm ẩm thực hướng đến hai thị trường: thị trường khách du lịch nội địa (khách du lịch trong nước), thị trường khách du lịch quốc tế (khách du lịch nước ngoài).

Tóm lại, chương trình xúc tiến, quảng bá du lịch thông qua giới thiệu văn hóa ẩm thực truyền thống là phương tiện nhanh nhất và gây ấn tượng mạnh cho người tiếp nhận vì tác động đúng vào thú vui thưởng thức món ngon, món lạ của số đông; đồng thời giúp tiết kiệm chi phí và có thể quảng bá lồng ghép nhiều ngành nghề như: thủ công, ngư nghiệp, nông nghiệp; quảng bá ẩm thực truyền thống cũng có nghĩa quảng bá về những nét tinh hoa văn hóa địa phương.

2. Xây dựng sản phẩm du lịch ẩm thực Nha Trang: chọn món ăn biểu tượng của du lịch ẩm thực Nha Trang

- Các cơ quan ban ngành cần nhanh chóng nghiên cứu, chọn lọc các món ăn tiêu biểu với đầy đủ thông tin về: nguồn gốc xuất xứ, sự hình thành và phát triển, đặc điểm, quy trình chế biến, cách thưởng thức, giá trị dinh dưỡng, ý nghĩa của món ăn.

- Tiêu chí lựa chọn: món ăn gắn liền với thiên nhiên và văn hóa Nha Trang, khẩu vị phù hợp với đa số khách du lịch nội địa và quốc tế, có thể phục vụ cả hai hình thức - bình dân và cao cấp, giá thành hợp lý, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

- Đề xuất món ăn đại diện cho ẩm thực Nha Trang có thể quy hoạch thành sản phẩm phục vụ du khách và là hình ảnh đại diện cho du lịch Nha Trang nhằm thu hút du khách. Qua nghiên cứu, tác giả đề nghị ngành du lịch Nha Trang cần xem xét và lựa chọn một trong các món sau: bún cá dầm Nha Trang, bánh canh cá dầm Nha Trang, bánh căn hải sản Nha Trang.

Để dự án xây dựng và kinh doanh thành công sản phẩm du lịch ẩm thực Nha Trang, nên khuyến khích thu hút đầu tư từ trong nước và do địa phương làm chủ, quản lý nhằm sử dụng hiệu quả các yếu tố sẵn có và mang lại lợi ích nhiều hơn cho Nha Trang, đảm bảo gìn giữ được bản sắc ẩm thực truyền thống Nha Trang.

3. Tăng cường công tác đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố Nha Trang

VSATTP luôn là yếu tố quan tâm hàng đầu của du khách khi lựa chọn đồ ăn, thức uống; đảm bảo tiêu chuẩn về VSATTP góp phần khẳng định chất lượng sản phẩm ẩm thực, tạo niềm tin cho thực khách và tăng sự lựa chọn sử dụng dịch vụ của du khách. Vậy để kiểm soát và đánh giá chất lượng VSATTP của các cơ sở kinh doanh ẩm thực phục vụ khách du lịch ở địa bàn thành phố Nha Trang, cần triển khai các giải pháp như:

- Tăng cường công tác kiểm tra việc đảm bảo VSATTP, vệ sinh môi trường bên trong và bên ngoài khu vực kinh doanh ẩm thực.

- Xây dựng đội ngũ nhân lực đủ về số lượng để kiểm soát tình hình VSATTP trong các cơ sở kinh doanh ẩm thực tại thành phố Nha Trang; thành lập đội kiểm soát VSATTP du lịch đủ quyền lực (quyền thanh tra, kiểm tra, cưỡng chế và khởi tố những vụ vi phạm VSATTP) giải quyết các vi phạm VSATTP.

- Tăng mức độ chế tài xử phạt các cá nhân, cơ sở kinh doanh ẩm thực trên địa bàn thành phố Nha Trang vi phạm VSATTP thông qua hình thức phạt hành chính thật nặng. Đối với hành vi tái phạm nên áp dụng phạt hành chính kết hợp tịch thu tài sản, phương tiện vi phạm.

4. Đào tạo nguồn nhân lực nhằm phát huy ẩm thực truyền thống

Hiện nay đội ngũ nhân viên và một số đầu bếp tại Nha Trang chưa có sự hiểu biết đầy đủ và chính xác về ẩm thực Nha Trang, vì vậy để đạt được mục tiêu phát huy ẩm thực truyền thống thành sản phẩm du lịch hấp dẫn thì nhiệm vụ cần thực hiện là ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực đang hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh ẩm thực tại Nha Trang, tiếp đến là học sinh các trường phổ thông, sinh viên theo học chuyên ngành du lịch trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Hình thức đào tạo có thể triển khai như: chính quy, không chính quy, dài hạn, ngắn hạn, đào tạo mới, đào tạo lại.

Giải pháp cụ thể:

- Tổ chức chương trình tham quan ngoại khóa cho học sinh đến các làng nghề chế biến món ăn truyền thống trong tỉnh.

- Biên soạn nội dung về đặc trưng văn hóa ẩm thực giảng dạy lồng ghép tại trường cấp 2, cấp 3.

- Biên soạn giáo trình văn hóa ẩm thực Khánh Hòa và đưa vào chương trình dạy của các trường có chuyên ngành du lịch ở Nha Trang.

- Đào tạo bổ sung kiến thức về ẩm thực Nha Trang và phong cách phục vụ đối với các nhân viên phục vụ tại nhà hàng và quán nước, quán bar. Nhân viên phục vụ không chỉ thực hiện nghiệp vụ nhà hàng mà phải biết giới thiệu và giải thích được những ẩn số văn hóa trong món ăn truyền thống, như vậy mới thực sự thỏa mãn nhu cầu ẩm thực của khách du lịch.

- Thường xuyên tổ chức các cuộc thi tay nghề chế biến món ăn truyền thống Nha Trang giữa các nhà hàng, khách sạn từ 3 sao trở lên ở Nha Trang vì đội ngũ đầu bếp là những người thực hiện nhiệm vụ lưu giữ và phát huy ẩm thực truyền thống Nha Trang.

- Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch cần mở trung tâm đào tạo hoặc các lớp đào tạo ngắn hạn về ẩm thực Khánh Hòa, ẩm thực Nha Trang xưa và nay.

- Tuyên truyền giá trị văn hóa ẩm thực Nha Trang đến đội ngũ hướng dẫn viên địa phương, vì họ chính là kênh giới thiệu đến du khách nhanh nhất, thường xuyên và hiệu quả nhất.

Xuất phát từ vai trò đặc biệt quan trọng của ẩm thực Nha Trang đối với ngành du lịch thành phố, kết hợp với tiềm năng giàu có của văn hóa ẩm thực truyền thống địa phương. Khi các ban ngành ở địa phương và trung ương xác định lấy ẩm thực là một trong những nhân tố hàng đầu cho du lịch Nha Trang, chắc chắn sẽ có những giải pháp hiệu quả nhằm phát triển mạnh mẽ ngành dịch vụ ẩm thực Nha Trang nói riêng và ngành du lịch Nha Trang nói chung.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Tiến Cường (2013), Xây dựng thương hiệu du lịch ẩm thực Việt Nam, Báo Nhân dân, http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/dien-dan/item/21363102-.html

2. Địa chí Khánh Hòa (2003), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

3. Quyết định số 329/QĐ-UBND ngày 06/02/2015 của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa về việc “Ban hành Chương trình kích cầu Du lịch Khánh Hòa năm 2015”.

4. Lê Anh Tuấn, Phạm Mạnh Cường (2013), Khai thác các giá trị văn hóa ẩm thực để thu hút khách du lịch quốc tế, Tạp chí nghiên cứu văn hóa, Đại học Văn hóa Hà Nội, http://huc.edu.vn/vi/spct/id172/KHAI-THAC-CAC-GIA-TRI-CUA-VAN-HOA-AM-THUC-DE-THU-HUT-KHACH-DU-LICH-QUOC-TE/

5. Huỳnh Ngọc Phương, Đỗ Phương Quyên (2017) - Đề tài khoa học cơ sở, Phát triển một số dịch vụ du lịch vào ban đêm tại thành phố Nha Trang, Trường Đại học Khánh Hòa.