Bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật cho sinh viên chuyên ngành lữ hành

1. MỞ ĐẦU

Cách hiểu về cụm từ năng khiếu

Trong bản thân mỗi người điều tiềm ẩn một năng khiếu nào đó, điều quan trọng là đa phần không tự khám phá được chính mình. Vì vậy, năng khiếu cá nhân thường do người xung quanh phát hiện hoặc tự bộc lộ trong hoàn cảnh thích hợp. Vậy năng khiếu là gì?

Từ điển tiếng Việt giải thích nghĩa của cụm từ năng khiếu như sau: “Năng khiếu là nói chung những phẩm chất sẵn có giúp con người có thể hoàn thành tốt một loại hoạt động nào đó một cách tự nhiên”. [1, tr.719]

Nhà nghiên cứu Nguyễn Cảnh Toàn lý giải: “Năng khiếu là năng lực còn tiềm tàng về một hoạt động nào đó nhưng chưa bộc lộ ở thành tích cao vì chưa qua tập dượt, rèn luyện nên còn thiếu hiểu biết và chưa thành thạo trong lĩnh vực hoạt động đó”. [2, tr.36]

Nhà tâm lý học Nguyễn Ngọc Bích cho rằng: “Năng khiếu là những tiền đề bẩm sinh, những khuynh hướng đầu tiên tạo điều kiện cho năng lực và tài năng phát sinh”. [3, tr.109]

Từ những luận điểm trên có thể đi đến kết luận: năng khiếu là khả năng vượt trội của cá nhân về một lĩnh vực hoạt động nào đó, năng khiếu tồn tại từ khi con người mới sinh ra. Nếu năng khiếu được phát hiện sớm và được bồi dưỡng đúng hướng sẽ là cơ sở cho sự phát triển tài năng và năng lực cá nhân.

Theo thuyết Trí thông minh đa dạng (thuyết đa thông minh) của Howard Gardner: một con người có 8 trí thông minh/ năng khiếu: thông minh về ngôn ngữ, thông minh toán học, thông minh về âm nhạc, thông minh về thể chất, thông minh về hội họa không gian, thông minh nội tâm, thông minh về tương tác xã hội, thông minh về tự nhiên [4]. Trong số đó ta nhận thấy 3/8 trí thông minh thường được gắn với nghệ thuật, như vậy năng khiếu nghệ thuật cũng được khoa học chứng minh là tồn tại tiềm tàng trong mỗi cá nhân.

2. LỢI ÍCH CỦA VIỆC BỒI DƯỠNG NĂNG KHIẾU NGHỆ THUẬT CHO SINH VIÊN CHUYÊN NGÀNH LỮ HÀNH

Lợi ích đối với sinh viên

Bước sang thế kỷ 21, thế kỷ của khoa học công nghệ và toàn cầu hóa, đòi hỏi mỗi cá nhân phải có khả năng thích nghi với sự thay đổi của tiêu chuẩn nghề nghiệp, thích nghi với sự cạnh tranh công việc, riêng ngành du lịch còn đòi hỏi nhân lực du lịch có nhiều kỹ năng để đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của khách hàng. Do đó, muốn trở thành nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao, muốn được tuyển dụng và nhanh chóng khẳng định được chỗ đứng trong ngành du lịch nói chung và lĩnh vực kinh doanh lữ hành nói riêng; đòi hỏi sinh viên chuyên ngành lữ hành phải nhận thức và nghiêm túc tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng nghề (kỹ năng cứng) và rèn luyện thêm kỹ năng bổ trợ nghề (kỹ năng mềm).

Lợi ích đối với trường Đại học Khánh Hòa

Khi triển khai việc mở các khóa học ngắn hạn về nghệ thuật ngay tại trường cho sinh viên chuyên ngành lữ hành, trường Đại học Khánh Hòa sẽ nhận được một số lợi ích sau:

- Mở ra cơ hội đào tạo các khóa học ngắn hạn về nghệ thuật: hiện nay trường đã thành lập Trung tâm đào tạo và cung ứng dịch vụ du lịch - nghệ thuật, thường xuyên chiêu sinh các lớp bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật (thanh nhạc, nhạc cụ, múa, mỹ thuật). Việc hướng tới đối tượng là sinh viên chuyên ngành lữ hành của trường để mở các khóa học ngắn hạn là rất khả quan, số lượng người học lớn và ổn định.

- Tăng giờ lao động cho giảng viên nghệ thuật: đây là lợi ích thiết thực để tháo gỡ bài toán thiếu hụt giờ nghĩa vụ, nhà trường sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực, giảng viên có thêm điều kiện thể hiện năng lực chuyên môn, đối với giảng viên trẻ thì lớp dạy ngắn hạn giúp họ có cơ hội trau dồi kỹ năng giảng dạy thông qua việc đứng lớp một số môn học cơ bản hoặc trợ giảng.

- Tăng nguồn thu từ đào tạo cho nhà trường: trong cơ chế khoán thu khoán chi thì nguồn kinh phí thu được từ các khóa đào tạo ngắn hạn giúp tăng khoản thu nhập tăng thêm cho nhà trường, góp phần từng bước cải thiện cuộc sống cho cán bộ - giảng viên. Giúp cán bộ - giảng viên yên tâm và tận tâm cống hiến cho sự nghiệp giáo dục.

Lợi ích đối với doanh nghiệp lữ hành

Khi tuyển dụng nhân sự, doanh nghiệp lữ hành luôn tìm kiếm những ứng viên có năng lực vượt trội. Bởi lẽ, mỗi công đoạn trong quy trình kinh doanh sản phẩm lữ hành luôn có sự đóng góp của nhân viên du lịch, họ chính là người chào bán — sản xuất — chuyển giao sản phẩm — hậu mãi đến tận tay khách du lịch.

Vậy, khi sở hữu nhân lực có kỹ năng mềm về nghệ thuật sẽ đem lại những lợi ích gì cho doanh nghiệp lữ hành:

- Tăng sự thành công, sức hấp dẫn cho sản phẩm chính của doanh nghiệp lữ hành: khi hướng dẫn viên thực hiện chương trình du lịch có năng lực nghệ thuật họ sẽ lồng ghép để tạo không khí, bất ngờ cho khách du lịch trong suốt hành trình. Du khách sẽ có ấn tượng tốt sau khi sử dụng dịch vụ hướng dẫn của doanh nghiệp, có thể sẽ lựa chọn doanh nghiệp cho chuyến đi tiếp theo.

- Tiết kiệm chi phí về nhân sự khi thực hiện các sản phẩm khác: gala dinner, teambuilding, trò chơi vận động, tổ chức sự kiện. Nếu doanh nghiệp sở hữu nhân sự có năng lực về nghệ thuật biểu diễn, doanh nghiệp sẽ giao nhiệm vụ chính cho họ để triển khai sản phẩm gala dinner như vậy không phải thuê cộng tác viên mà chỉ trả chi phí hỗ trợ đi công tác thường chỉ bằng 10% chi phí thuê cộng tác viên. Đối với 3 sản phẩm còn lại cần nhiều nhân sự, nhân sự chính phải có hai khả năng xây dựng sản phẩm và tổ chức công việc, nếu chỉ có khả năng biểu diễn nghệ thuật thì doanh nghiệp sẽ giao nhiệm vụ phụ, như vậy cũng giảm bớt chi phí cho nhóm nhân sự thực hiện sản phẩm.

- Doanh nghiệp sẽ tự tin, có lợi thế khi tham gia các chương trình văn hóa văn nghệ, hội chợ du lịch, hội chợ thương mại do ngành du lịch hoặc địa phương tổ chức.

- Tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp: uy tín và sức cạnh tranh của doanh nghiệp lữ hành được tạo ra từ nhiều nhân tố, nhân tố quan trọng nhất là chất lượng sản phẩm mà doanh nghiệp cung ứng cho thị trường. Khâu mấu chốt để khách du lịch đánh giá chất lượng sản phẩm lữ hành là năng lực của nhân viên trực tiếp phục vụ họ gồm kiến thức, kỹ năng và thái độ. Nếu nhân viên lữ hành phục vụ khách với kiến thức tốt, kỹ năng nghề thành thạo, thái độ đúng mực thì sản phẩm chỉ được khách đánh giá là đạt, nhưng nếu nhân viên lữ hành có thêm tài lẻ (kỹ năng biểu diễn nghệ thuật) thì sản phẩm sẽ được khách đánh giá tốt hoặc xuất sắc.

3. MỘT SỐ NĂNG KHIẾU NGHỆ THUẬT CẦN BỒI DƯỠNG CHO SINH VIÊN CHUYÊN NGÀNH LỮ HÀNH

Với tầm quan trọng của việc trang bị kỹ năng mềm về nghệ thuật cho sinh viên chuyên ngành lữ hành, mỗi sinh viên nên tìm một môn nghệ thuật phù hợp để bồi dưỡng dưới hình thức lớp học ngắn hạn. Tuy nhiên, do đặc thù của kinh doanh lữ hành nên không phải môn nghệ thuật nào cũng có thể sử dụng để bổ trợ cho hoạt động nghề nghiệp.

Qua nghiên cứu chúng tôi thấy rằng, sinh viên chuyên ngành lữ hành nên tập trung lựa chọn để bồi dưỡng trong số các môn nghệ thuật sau: thanh nhạc, khiêu vũ, múa dân gian, nhạc cụ ghi ta, nhạc cụ sáo trúc.

Mục đích bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật là nhằm trang bị thêm kỹ năng mềm bổ trợ cho công việc chuyên môn, do đó thời gian học phù hợp là các khóa học ngắn hạn từ 2 tháng đến 3 tháng tại các trung tâm đào tạo nghệ thuật hoặc khoa nghệ thuật của trường đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp.

Trường Đại học Khánh Hòa có thể mở các lớp bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật cho sinh viên chuyên ngành lữ hành thông qua sự phối hợp giữa 3 đơn vị: khoa du lịch, khoa nghệ thuật, trung tâm đào tạo và cung ứng dịch vụ du lịch nghệ thuật.

Tác giả đã sử dụng câu hỏi khảo sát lấy ý kiến ngẫu nhiên của 200 sinh viên chuyên ngành lữ hành của trường nhằm khẳng định chắc chắn hơn về vai trò của việc bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật đối với sinh viên chuyên ngành lữ hành, đồng thời thăm dò nhu cầu của người học.

Câu hỏi 1. Theo bạn bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật cần thiết như thế nào đối với sinh viên chuyên ngành lữ hành?

a. Rất cần thiết b. Cần thiết c. Bình thường d. Không cần thiết e. Hoàn toàn không cần thiết

Kết quả: 130/200 sinh viên trả lời rất cần thiết, 63/200 sinh viên trả lời cần thiết, chỉ có 7/200 sinh viên trả lời bình thường. Như vậy có đến 96,5% sinh viên được hỏi khẳng định việc sinh viên bồi dưỡng thêm năng khiếu nghệ thuật là việc làm cần thiết.

Câu hỏi 2. Nếu có cơ hội được bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật, bạn sẽ lựa chọn môn nào dưới đây (có thể chọn hơn 1 môn)?

a. Thanh nhạc b. Nhạc cụ sáo trúc c. Nhạc cụ ghi ta d. Múa dân gian e. Khiêu vũ

Kết quả: cả 5 môn nghệ thuật được đưa ra khảo sát đều được sinh viên lựa chọn, cụ thể: cao nhất là môn nhạc cụ ghi ta với tỷ lệ lựa chọn là 49%, xếp thứ hai là môn thanh nhạc có 39% lựa chọn, xếp thứ ba là môn khiêu vũ với 21% lựa chọn, xếp thứ tư là môn múa dân gian với 12% lựa chọn, thấp nhất là môn nhạc cụ sáo trúc với 11% sinh viên lựa chọn. Nhiều sinh viên lựa chọn từ 2 đến 3 môn, đề xuất thêm môn khác như Organ, Piano, đàn tranh... và đa phần mong muốn trường sớm mở lớp.

Qua ý kiến thu được từ sinh viên làm cơ sở bước đầu cho việc xây dựng đề án mở các lớp bồi dưỡng nghệ thuật ngắn hạn cho đối tượng là sinh viên chuyên ngành lữ hành thuộc khoa du lịch trường Đại học Khánh Hòa.

Kết luận

Nên trang bị một số môn học nghệ thuật dưới dạng kỹ năng mềm cho sinh viên chuyên ngành lữ hành, sinh viên nhận biết được tầm quan trọng của việc bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật đối với việc hỗ trợ học tập các môn chuyên ngành và bổ trợ kỹ năng cứng của ngành học. Nếu nhân viên lữ hành có năng khiếu nghệ thuật sẽ là một lợi thế lớn trong quá trình tiếp xúc, giao lưu, phục vụ, chăm sóc khách hàng, thậm chí tăng cơ hội thăng tiến.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Nguyễn Tôn Nhan, Phú Văn Hẳn, *Từ điển tiếng Việt*, Nxb Từ điển bách khoa, Hà Nội, 2003.

[2] Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Văn Lê, *Khơi dậy tiềm năng sáng tạo*, Nxb Giáo Dục, Hà Nội, 2005.

[3] Nguyễn Ngọc Bích, *Tâm lý học nhân cách*, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1998.

[4] http://humano.vn/2017/10/12/thuyet-da-thong-minh-cua-howard-gardner/ truy cập ngày 6/3/2018.